Tìm Hiểu Từ A Đến Z Hội Chứng Xuất Huyết Ruột Ở Bò

  Hội chứng ruột xuất huyết (viết tắt HCRXH) có đặc điểm là xuất huyết cấp tính và đôi khi ồ ạt ở ruột non, sau đó có thể dẫn đến sự hình thành các cục máu đông trong ruột và tắc nghẽn ruột. Hơn nữa, những con bò bị ảnh hưởng phải chịu hậu quả chung của việc mất máu, tắc ruột và hoại tử ruột. Đây là một căn bệnh đường ruột mới xuất hiện khá phổ biến và gây tỉ lệ tử vong ở bò, bê. Hội chứng ruột xuất huyết đang là mối quan tâm hàng đầu của các trang trại chăn nuôi bò sữa, bác sĩ thú y và chuyên gia dinh dưỡng, vì đặc tính làm bò chết đột ngột. Cùng tìm hiểu về căn bệnh nguy hiểm này ở bài viết của Ths Vương Ngọc Long – chuyên gia tư vấn công ty Đại Dương

1.Đối tượng dễ bị nhiễm bệnh

Đối tượng  mắc hội chứng ruột xuất huyết thường được ghi nhận là bò rạ, giai đoạn đỉnh cao cho sữa với chế độ dinh dưỡng cao, khối lượng thức ăn ăn vào nhiều và bị stress hay bị nhiễm một bệnh nào làm hệ miễn dịch, sức đề kháng của cơ  thể giảm .

Một ghi nhận gần đây là bê của những đối tượng bò cao sản như đã nói trên cũng có thể bị chết đột ngột với triệu chứng của hội chứng ruột xuất huyết. Bò tơ, bò sữa lứa một cũng có thể bị hội chứng ruột xuất huyết và chết đột ngột.

Việc chẩn đoán Hội chứng ruột xuất huyết chỉ dựa trên các dấu hiệu lâm sàng nói chung là không thể, vì những triệu chứng này cũng có thể được tìm thấy trong các bệnh khác. Các triệu chứng lâm sàng liên quan đến hội chứng ruột xuất huyết bao gồm:

2. Các triệu chứng hội chứng xuất huyết ruột

• Bò bê buồn bã, bỏ ăn tách đàn
• Mất nước
• Giảm sữa và giảm ăn vào
• Bụng chướng và bò có dấu hiệu đau, bỏ ăn
• Bón, phân ít , đen sẩm và có lẫn máu vón cục
• Do mất máu nhiều nên bò, bê giảm thân nhiệt
• Khám trực tràng có thể thấy các quai ruột non bị căng phồng hoặc thậm chí không có phân do tắc nghẽn.
• Thông thường, hầu hết các con bò đều có sức khỏe tốt trước chết đột ngột, khi người chăn nuôi phát hiện thì bò đã chết.

3. Chẩn đoán hội chứng ruột xuất huyết

Chẩn đoán thích hợp thường được thực hiện thông qua mổ khám tử thi, bệnh tích. Khi cục máu đông hình thành trong các đoạn ruột bị ảnh hưởng, ruột có thể bị tắc nghẽn, khiến một số bị đầy hơi và có dấu hiệu đau bụng. Các đoạn ruột bị ảnh hưởng nhanh chóng chết và đôi khi sẽ vỡ, dẫn đến gây tử vong. Khi bò, bê chết mỗ khám bệnh tích thường thấy ruột non xuất huyết và tắc, vỡ

4. Nguyên nhân hội chứng ruột xuất huyết

Nguyên nhân của hội chứng ruột xuất huyết  hiện cũng chưa được xác định một cách rõ ràng. Trong khi đó, các bệnh do tác nhân truyền nhiễm như virus tiêu chảy do virus bò (BVD) và Salmonella có thể gây tiêu chảy ra máu ở bò  nhưng các triệu chứng, diễn biến bệnh và phát hiện hoại tử khác biệt đáng kể so với hội chứng ruột xuất huyết .

Phần lớn các trường hợp hội chứng ruột xuất huyết ở bò sữa xảy ra trong 3 tháng đầu sau sinh. Do đó, stress sau sinh, năng suất đạt đỉnh liên quan đến khẩu phần ăn (chất xơ thấp, năng lượng cao) được cho ăn trong giai đoạn cho sữa đỉnh cao này. Hội chứng ruột xuất huyết thường xảy ra vào mùa thu và mùa đông (khi này năng xuất sữa cao và tại các nước ôn đới thức ăn  chủ yếu là thức ăn ủ chua, ít chất xơ).

Một số giả thiết cho rằng hội chứng ruột xuất huyết có liên hệvới Clostridiumperfringens type A. Giả thuyết này dựa trên các quan sát sau:

• Những bò bị hội chứng ruột xuất huyết khi phân lập vi sinh phân thường thấy có sự hiện diện của Clostridium perfringens type A.
• Clostridium perfringens type A có thể dễ dàng được phân lập từ cục máu đông trong cơ thể của những bò bị hội chứng ruột xuất huyết.
• Có những tổn thương thành ruột liên quan đến sự phát triển của perfringens loạiA.
• Các tác nhân truyền nhiễm khác liên quan đến viêm ruột xuất huyết hiếm khi được xác định trong các mô hoặc nội dung ruột của bò bị hội chứng.

Ngoài ra, một số loại nấm mốc (như nhóm Aspergillus) cũng bị nghi ngờ có liên quan đến hội chứng ruột xuất huyết vì khi phân lập trên bệnh tích của những bò bị chết vì hội chứng này.

5. Điều trị hội chứng ruột xuất huyết

Việc điều trị hội chứng ruột xuất huyết rất khó đạt được thành công vì bệnh xảy ra nhanh, bò bê chết đột ngột. Đôi khi có những báo cáo kết quả điều trị  thành công với việc truyền dịch, thuốc nhuận tràng, kháng viêm, kháng sinh như trường hợp bò bê bị bênh do Clostridium perfringens.

Một số trường hợp có thể tiến hành phẩu thuật để loại bỏ ruột bi hoại tử, các cục huyết khối nhưng sau đó bò bê vẫn bị bệnh tái phát với tỷ lệ khá cao.

6. Quản lý và phòng ngừa

Như đã nói, hiện nay việc xác định nguyên nhân gây ra hội chứng ruột xuất huyết không có gì rõ ràng và chắc chắn  và bệnh xảy ra gây chết đột ngột, nhanh nên các giải pháp phòng ngừa cũng phải phù hợp và mang tính phổ quát hơn là tập trung cụ thể cho tác nhân gây bệnh. Nếu trong đàn bò, có vài ca chết đột ngột do hội chứng ruột xuất huyết (xác định khi mổ khám bệnh tích) thì việc phòng ngừa phải được lưu ý.

• Đảm bảo cho bò luôn tiếp cận được thức ăn (không để máng trống)
• Đảm bảo bò ăn đủ, khẩu phần cân bằng, không lựa chọn
• Đảm bảo khẩu phần cân bằng nhất là chất xơ
• Hạn chế nấm mốc trong thức ăn đặc biệt là thức ăn ủ chua, rơm khô.
• Hạn chế stress
• Giữ vệ sinh chuồng trại, môi trường chăn nuôi.
• Nếu trại có nguy cơ, có thể áp dụng tiêm phòng C.perfringens

Thuật ngữ

·       Hemorrhagic Bowel Syndrome (HBS):  Hội chứng xuất huyết Ruột

·       Bovine Virus Diarrhea (BVD): Tiêu chảy do virus bò (BVD).